چقدر دنیای درونش سنگین بود

برنامه ريزي در يك مفهوم كلي يعني پيش بيني راهها، روشها و امكانات براي رسيدن به يك يا چند هدف.

برنامه درسی محصول برنامه ریزی درسی است. برنامه ریزی درسی curriculum planning  یا curriculum development  شامل سازماندهی یک سلسله فعالیتهای یاد دهی و یادگیری  به منظور ایحاد تغییرات مطلوب در رفتار یادگیرنده ها و ارزشیابی میزان تحققق این تغییرات است. بنابراین فرایند برنامه ریزی درسی شامل سازماندهی فعالیت ها و ارزشیابی می باشد و هدف آن ایجاد تغییرت مطلوب و محور آن یادگیرنده است.

اما از نظر فیلیپ کومز، کارشناس برجسته یونسکو، برنامه ریزی آموزشی ((کاربرد تجزیه و تحلیل منطقی در آموزش و پرورش به منظور افزایش کارآیی ))است.یعنی کار برنامه ریز آموزشی، تحلیل نظام دار و منطقی مسائل و مشکلات آنی و آتی آموزش و پرورش و تلاش به منظور حل این مشکلات است. این اقدام نهایتاً بهره وری و کارآیی نظام آموزشی را افزایش خواهد داد و محور آن نظام آموزشی تلقی می شود. برنامه ریزی آموزشی را می توان ((سازماندهی یا اصلاح فعالیت ها، تجهیز منابع و امکانات آموزشی برای تحقق بهتر اهداف آموزشی )) تعریف نمود.

اصول برنامه ريزي آموزشي

ميدانيم كه برنامه ريزي براي هر سازمان و ادارهاي داراي اهميت خاصي ميباشد. هيچگاه بدون برنامه ريزي صحيح نميتوان به اهداف از پيش تعيين شده دسترسي پيدا كرد.

تعريف:

اصول برنامه ريزي:

اصول كلي برنامه ريزي كه در واقع راهنماي ما در عمل و در دست يافتن به اهداف مي باشد عبارتند از:

1- اصل جامعيت:

يكي از اصول مهم برنامهريزي اصل جامعيت است. برنامهريز بايد متوجه اين موضوع

باشد كه اجزا يك سازمان تحت تاثير يكديگر قرار دارند و تغيير در يك قسمت ميتواند

باعث تغييرات اساسي و عمده در ساير قسمتها و اجزا سازمان بوجود آورد. بنابراين در نظر

گرفتن ارتباط اين اجزا و اثرگذاري آنها با يكديگر هنگام برنامهريزي ميتواند نقش مهمي در

برنامهريزي صحيح براي يك سازمان داشته باشد.

2- اصل تعهد:

احساس تعهد هنگام برنامهريزي و اجراي آن نقش مهمي، هم در ايجاد انگيزش براي

برنامهريزي صحيح و هم در اجراي آن جهت دسترسي به اهداف دارد. در واقع ميتوان گفت كه

يك رابطه مستقيمي بين تعهد بالاتر و موفقيت بيشتر در برنامهريزي وجود دارد.

3-اصل مشاركت:

هيچگاه برنامهريزي، مخصوص افرادي كه در رأس سازمان قرار دارند نميباشد. برنامه -

ريزي جرياني است كه مشاركت همه افراد را ميطلبد.

4- اصل استمرار:

برنامهريزي پايانناپذير و مستمر ميباشد. با طراحي برنامه كار پايان نميپذيرد و در طول

اجراي برنامه و با دست يافتن به اهداف از پيش تعيين شده، برنامهريزي بايستي براي دسترسي

به اهداف والاتر ادامه داشته باشد.

5-اصل واقعبيني:

هرچه اطلاعات بيشتري در زمينههاي مختلف فرهنگي، اقتصادي، سياسي و اجتماعي

داشته باشيم برنامهريزي مفيدتري ميتوانيم داشته باشيم.

6- اصل توجه به نوآوريها:

پژوهش ميتواند نقش مهمي در بهبود كيفيت و رسيدن به اهداف داشته باشد. پژوهش

به ما كمك ميكند كه به اهداف خود دسترسي آسانتر و مفيدتري داشته باشيم. در واقع ميتوان

گفت پژوهش، هدفش يافتن استراتژيهاي مناسب جهت رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده

است.

ساختار فرايند برنامه ريزي  

تهيه برنامه توسعه آموزشي داراي دو مرحله است:

- فعاليت پيش از برنامه ريزي

- فعاليت تدوين برنامه

فعاليتهاي پيش از تدوين برنامه شامل جمع آوري اطلاعات و شناخت نقاط قوت و

ضعف و فعاليتهاي تدوين برنامه شامل انتخاب اهداف، انتخاب خط مشيها، تعيين اولويت-

ها، تهيه برنامه عملي، تصويب برنامه، اجرا، ارزيابي و تصحيح برنامه ميباشد.

تفاوت برنامه ريزي آموزشي با برنامه ريزي درسي

به فرايند تشخيص وضعيت موجود و مطلوب، مشخص كردن اهداف نظام آموزشي،تخصيص منابع و امكانات، نيروها، بودجه و روش تحقق آن اهداف، برنامه ريزي آموزشي گفته ميشود

 در حالي كه برنامه ريزي درسي عبارت است از: فرايند طراحي و تعيين اهداف،فعاليتها، روشها و ارزشيابي موضوعات مورد آموزش و ايجاد شرايط لازم براي يادگيري بهمنظور تغيير رفتار در يادگيرندهها.

مسائل اساسي برنامه ريزي

- تعيين اهداف آموزشي

- تعيين راه حلهاي ممكن، روشها و روشن كردن مدت زمان اجرا

- تعيين منابع مورد نياز و توزيع مطلوب منابع

- تعيين چگونگي تخصيص منابع

نحوه عملياتي كردن برنامه ريزي

1- مشخص كردن مقياسها و نحوه اندازهگيري

2- مشخص كردن شاخصها و ابزار اندازهگيري

3-شناخت قوتها، ضعفها، فرصتها و تهديدها

4-تعيين ماموريتها و برنامههاي اجرا

5-ضوابط عملكرد

- آيا برنامه با اهداف مطابقت دارد؟

- آيا قابل حصول است؟

- آيا با توجه به منابع مالي و انساني، عملي است؟

- آيا برنامه قابل ارزيابي است؟

برنامه ريزي استراتژيك در آموزش

نوعي برنامهريزي كلان است در پاسخ به اين سوال: جامعه ما ميخواهد از طريق

آموزش و پرورش در بلندمدت چه كار كند، با چه روشها و فعاليتها و امكانات، آن را

محقق سازد و از افراد چه بسازد؟

فرآيند برنامه ريزي استراتژيك

- تعريف رسالت سازمان

- ارزشيابي محيط بيروني

- ارزشيابي محيط دروني

- پيش بيني تواناييهاي سازماني و فرصت و امكانات محيطي

- برنامهريزي ويژه

- اعمال برنامه استراتژيك

- نظارت، كنترل و تجديد نظر__